Màu của Tết – hương thời gian
(Bài tản văn của Chuyên gia Nguyễn Hoàng Phương – Chủ tịch Hội đồng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế châu Á – Thái Bình Dương)
—
Màu thời gian không xanh
Màu thời gian tím ngát
Hương thời gian không nồng
Hương thời gian thanh thanh.
Sự kín đáo của âm điệu trong những vần thơ trên vương vấn đến tận giờ. Càng gần Tết càng được khơi lại rực rỡ.
Thật là thế, bao nhiêu cái Tết dù có đi gần đi xa, Tết ở nhà B7 thuộc “quân khu Thanh Xuân” lúc bé thơ vẫn mang nhiều màu, mùi thời gian nhất.
Có màu xanh của những cây thị, xà cừ trồng quanh trong sân chơi tập thể, của những nếp áo đồng phục những quân nhân mỗi sáng chiều đi làm, của bầu trời khi không gợn mây.
Có màu vàng rực của những trưa hè nắng gắt. Trẻ con trốn giấc trưa chơi đánh bi bắn chun, chờ khi nắng dịu mang bóng xuống sân, đá gôn tôm xếp gạch.
Thu màu vàng, đất màu nâu, rõ là thế. Đường quanh khu tập thể lúc ấy còn chưa rải hết bê tông, nên màu nâu vàng của đất bén gót giày đứa trẻ, tha lôi đi hết từ khu B sang khu C khi đi học thêm. Sang tận khu E nơi có bách hoá tổng hợp – điểm hẹn của đồ chơi, của sách truyện mẹ thưởng cuối tuần khi có điểm cao.
Sắc trời mùa đông vốn đã bàng bạc lại càng se sắt hơn khi được pha thêm màu ghi từ những mảng phiến bê tông, thứ lắp ghép nên những tòa nhà khu tập thể cũ của Hà Nội (trong đó có khu Thanh Xuân). Mưa xuống, nước chảy trôi tuồn tuột trên từng mảng tường để lộ những viên sỏi lổn nhổn đủ màu to như ngón chân cái.
Mùa đông còn có màu đen kịt của những bãi đóng than, cấp cho những nhà đun bếp lò. Chú thợ than mặc quần áo bộ đội, trừ đôi mắt sáng còn lại từ mũ cối xuống đôi dép chuyển thành một màu không thể gọi tên. Chiếc xích lô chở than đi bán, xếp hàng trăm viên, chạy chầm chậm kêu kít kít, đen kịt.
Rồi Tết đến, ấy là làn khói lúc trắng lúc xanh của nồi bánh chưng đun trên bếp củi. Nhà nào đông người sẽ gói bánh, bắc bếp ngay ở chiếu nghỉ của những nhịp cầu thang trong khu. Khói mù um cả ngày, nhưng người lớn hàng xóm không ý kiến gì và đương nhiên: trẻ con trong khu thích thú lắm, chạy đi chạy lại giúp việc cho chủ nồi. Kiểu gì khi vớt cũng có phần cái con con.
Sau giao thừa, xác pháo đỏ hồng đóng dày thành từng lớp dưới nền đất, dưới sàn hành lang, vương trên cả những kẽ cửa. Hết mùng 5, quét xác pháo cũng là lúc hết Tết. Trẻ con đi học lại, mới không gặp nhau mấy ngày đứa nào đứa nấy lớn hẳn ra.
Tết có khi còn hơn cả một dịp. Tết là khoảng lặng cần có giữa muôn nhịp đập của cuộc sống. Để nhớ, để giữ gìn, để kể lại những ký ức và để chắp cánh ước vọng cho tương lai, cho chính một cái Tết năm tới.
Nên vui như Tết là một câu thật hay.
Vui vì Tết trao cho ta cơ hội gọi trở về bao miền ký ức đẹp đẽ. Những miền nhớ và những mùi hương của Tết chính là mùi vị đầy đủ của Thời Gian, của Cuộc Sống.
